In tegenstelling tot wat menigeen denkt: de geschiedenis van de Staverse Jol gaat geen eeuwen terug maar is ontstaan eind 19e eeuw. De eerste twee Staverse Jollen werden toen gebouwd bij Strikwerda en Roosjen in Stavoren voor twee vissers. Deze wilden daarmee de ansjovis-visvangst uitoefenen. Deze beleefde omstreeks 1870 een grote opgang en eiste fijnmazige netten. Deze netten zouden bij het binnenhalen door de zwaarden van de gebruikelijke vissersschepen kunnen worden beschadigd. De bouwopdracht gold dan ook een scheepje waarbij de zwaarden achterwege waren gelaten. Om het afdrijven tegen te gaan is er een lange onder het hele schip doorlopende scheg van geringe diepgang. Verder kreeg de romp een ronde spantvorm en een naar binnen vallend boord. De eerste Staverse jollen waren klein maar de afmetingen namen later toe vanwege de behoefte aan meer laadruimte groeide de lengte van 18 naar 22 en 24 voet. De kop werd voller en werd het voorschip van het in het begin open scheepje van een dek voorzien. Tevens ontwikkelde het tuig :het spriettuig werd vervangen door een gaffeltuig , waarvan het voorstag op de steven werd gevaren. Later kwamen er een grotere fok en een botteloef en daarnaast nog een kleine kluiver. Er werden niet alleen in Staveren Staverse jollen gebouwd maar ook b.v. bij Wildschut in Gaastmeer en in Noord-Holland. De Staverse jol is de enige plat(eigenlijk rond-) bodem die geen zwaarden heeft. Er werd in 1862 al een zeilwedstrijd gehouden in Stavoren voor Staverse jollen.
Vrij naar het hoofdstuk over de Staverse Jol: boek "Tien platbodemjachten"
van Jan Kooijman
Gekopieerd van pagina: http://www.xs4all.nl/~mabruin/nl/stav1.htm
In Spiegel Der Zeilvaart van juni 2005 staat een andere, en misschien wel aannemelijkere mening.
Fragmenten uit dit artikel dat geschreven is door Meindert Seffinga:
Geografisch gezien ligt het meer voor de hand te veronderstellen dat de Hinderlooper jol het voorbeeld voor de Staverse Jol was, dan de Vollenhovense sloep dat geweest zou zijn. In ieder geval is duidelijk dat het niet mogelijk is het begin van de Staverse Jol vast te stellen als Huitema dat heeft gedaan. De oorsprong van dit scheepstype is niet vast te pinnen op de bouwopdracht van de vissers M. Zeldenrust en J. Visser aan de Staverse scheepsbouwers Roosjen en Strikwerda.
De Staverse Jol is ouder en is geleidelijk ontwikkeld uit bestaand scheepstype. De ansjovisjol is een vergrote versie van de herftjol die door de Staverse palingvissers werd gebruikt. Omdat de scheepsbouwers in Stavoren in de tweede helft van de negentiende eeuw nauwe banden hadden met Hindeloopen ligt het voor de hand te veronderstellen dat de herftjol is ontwikkeld uit de Hinderlooperse Jol.
Het type is gegroeid onder de handen van vele generaties van schippers en scheepsbouwers, die met uitproberen, met vallen en opstaan, samen hebben gezocht naar het beste compromis tussen zeileigenschappen en bestemming.
